Âm lượng, loa và bố trí âm thanh trong quán: đo bằng điện thoại

Nhạc hay mà mở sai âm lượng thì vẫn hỏng. To quá, khách phải nói to, quán thành ồn, khách về sớm. Nhỏ quá, nhạc chỉ còn là tiếng rì rì khó chịu lúc vắng, và biến mất hoàn toàn lúc đông.

Bài này hướng dẫn đo và chỉnh âm thanh trong quán bằng thứ ai cũng có: một chiếc điện thoại. Không cần thợ âm thanh, không cần thiết bị đo chuyên dụng.

Đơn vị đo: dB, và vài con số mốc

Âm lượng đo bằng decibel, viết tắt dB. Thang này không tuyến tính: tăng khoảng 10 dB thì tai nghe thấy to gấp đôi. Vì vậy chênh 3–5 dB đã là chênh rõ.

Vài mốc để hình dung (đo theo thang A, ký hiệu dBA, gần với cách tai người nghe):

Con số quan trọng nhất là 60 dBA — mức nói chuyện bình thường. Ở mọi quán mà khách cần nói chuyện với nhau, nhạc nền phải thấp hơn mức này.

Mức gợi ý cho từng loại quán

Đo tại bàn khách ngồi, lúc quán vắng, chỉ có nhạc:

Đây là mức xuất phát để chỉnh, không phải luật. Quán có trần cao, nhiều kính sẽ vang hơn, nên bắt đầu từ mức thấp của khoảng.

Với phòng tập và những nơi nhạc to, còn có một giới hạn khác: sức khoẻ của nhân viên phải ở đó 8 tiếng mỗi ngày. Quy chuẩn về tiếng ồn tại nơi làm việc của Bộ Y tế lấy mức 85 dBA cho 8 giờ làm mốc giới hạn. Đừng để nhạc ở khu vực nhân viên đứng thường xuyên tiến gần mức đó.

Đo bằng điện thoại: làm thế nào cho đúng

Tải một ứng dụng đo âm thanh (tìm từ khoá "sound level meter" hoặc "đo decibel"). Điện thoại không chính xác như máy đo chuyên dụng, có thể sai vài dB, nhưng so sánh giữa các điểm trong cùng quán thì rất đáng tin — và đó là thứ bạn cần.

Cách đo:

1. Đo lúc quán vắng, chỉ có nhạc, tắt quạt và máy pha nếu được.
2. Cầm điện thoại ngang tầm tai người ngồi, micro hướng lên trên, không che micro.
3. Đo ở ba điểm: bàn gần loa nhất, bàn xa loa nhất, và quầy thu ngân.
4. Mỗi điểm đo khoảng 20 giây, ghi lại mức trung bình mà ứng dụng hiển thị.

Đọc kết quả:

• Chênh giữa bàn gần và bàn xa trên 6 dB: loa đang dồn một chỗ. Cần thêm loa hoặc dời loa (xem phần dưới).
• Quầy thu ngân to hơn bàn khách: loa đặt quá gần quầy. Nhân viên sẽ mệt, và nghe nhầm món khách gọi.
• Bàn gần loa vượt mức gợi ý: hạ âm lượng tổng, rồi đo lại bàn xa.

Nhiều loa nhỏ tốt hơn một loa to

Đây là bài học đáng giá nhất về âm thanh quán. Một loa to đặt ở góc, mở đủ lớn để bàn xa nghe thấy, thì bàn gần loa sẽ bị dội. Ngược lại, bốn loa nhỏ rải đều, mỗi loa mở vừa, cho cả quán một mức đều nhau.

Quy tắc gần đúng cho quán có trần thường (khoảng 3 mét):

• Một loa nhỏ cho mỗi 25–35 mét vuông sàn.
• Loa cách nhau khoảng 4–6 mét.
• Treo cao 2–2,5 mét, hơi chúc xuống phía khách ngồi.

Đặt loa ở đâu, tránh ở đâu

Loa Bluetooth: tiện nhưng có ba cái bẫy

Nhiều quán nhỏ dùng loa Bluetooth kết nối với điện thoại. Không sai, nhưng hãy biết trước:

1. Cuộc gọi đến làm ngắt nhạc hoặc phát chuông ra loa. Dành riêng một máy cũ chỉ để phát nhạc, tắt thông báo, bật chế độ không làm phiền.
2. Ra khỏi tầm là rớt. Bluetooth đi xa được khoảng 10 mét trong điều kiện thoáng, ít hơn khi có tường. Đặt máy phát gần loa.
3. Mất mạng là mất nhạc nếu phát trực tuyến. Dùng ứng dụng có lưu nhạc trên máy. Chế độ Quán của Nghe Mãi lưu nhạc ngay trong ứng dụng, quán rớt mạng nhạc vẫn chạy.

Âm lượng theo độ đông của quán

Khi quán đông, tiếng nói chuyện tự tăng lên và nhạc bị chìm. Phản xạ tự nhiên là vặn to nhạc — và đó là lúc vòng ồn bắt đầu: nhạc to hơn, khách nói to hơn, nhân viên lại vặn to hơn.

Quy tắc đơn giản: lúc đông chỉ tăng nhạc thêm tối đa 3–5 dB so với lúc vắng, không hơn. Nhạc hơi chìm khi quán đông là đúng — lúc đó tiếng người đã là "nhạc nền" của quán.

Ghi lại hai mức trên núm âm lượng hoặc trên ứng dụng: mức "vắng" và mức "đông". Dán tờ ghi chú cạnh thiết bị để nhân viên ca nào cũng chỉnh như nhau.

Hàng xóm và giờ yên tĩnh

Quán trong khu dân cư cần để ý âm thanh lọt ra ngoài, nhất là buổi tối. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiếng ồn có giới hạn riêng cho ban ngày và ban đêm, thấp hơn ở khu vực cần yên tĩnh như gần bệnh viện, trường học. Con số cụ thể nên kiểm theo văn bản hiện hành cho khu vực của bạn.

Cách tự kiểm đơn giản: đứng ở cửa nhà hàng xóm gần nhất lúc 21 giờ, đo bằng điện thoại khi quán mở nhạc và khi tắt nhạc. Nếu bật nhạc làm mức đo tăng rõ, hãy giảm nhạc buổi tối hoặc dời loa vào sâu hơn.

Bảng xử lý lỗi âm thanh thường gặp

Âm thanh đã đúng rồi thì đến phần chọn nhạc — xem bài chọn nhạc theo loại hình cửa hàng và nhạc cho quán cà phê theo khung giờ.

Hỏi đáp nhanh